Bibliotheek Hasselt Limburg gebruikt cookies om jouw surfervaring op deze website gemakkelijker te maken. Meer info
Ga verder

Dienst Erfgoed pakt uit

Kinderschoentjes - 11 10 21

Wie het woord ‘archief’ ‘hoort vallen ziet onmiddellijk stapels papier voor zich. Maar wat hij meestal niet weet is dat er aan een archief vaak ook voorwerpen verbonden zijn die iets vertellen over het leven van de archiefvormer. Eén van de merkwaardigste voorwerpen die Bibliotheek Hasselt Limburg in haar erfgoedcollecties bewaart zijn kinderschoentjes. Ze behoorden toe aan de schrijfster Mathea Ballings. Zij was geboren in Neerpelt in 1892 maar verhuisde later naar Hasselt, waar zij inwoonde bij de Zusters Kindsheid Jesu. Zij legde zich toe op novellen en schetsen, die vanaf 1924 verschenen in de Bode van het Heilig Hart, het maandblad van de paters jezuïeten in Alken. Deze verhalen waren gegrepen uit het dagelijkse leven en hadden een christelijke boodschap. Mathea Ballings leverde ook vele bijdragen aan katholieke tijdschriften tot in Duitsland toe. Later bundelde zij onder een schuilnaam ‘’t Haakstertje’ haar verhalen in vier boeken die verschenen tussen 1928 en 1945. Mathea Ballings stierf in 1981. Na haar dood werd haar archief geschonken aan de Collectie Limburgensia. Naast brieven, handschriften, foto’s en andere documenten bevat dit dus ook de eerste kinderschoentjes van Mathea. Ze zijn gemaakt van zwart gevernist leder en dragen het nummer 18 onderaan de zolen. 

 


Een waardevolle schenking - 15 09 21

SCHENKINGEN

Bibliotheek Hasselt Limburg tracht op meerdere wijzen haar erfgoedcollecties aan te vullen. Zij koopt boeken en andere documenten tijdens antiquariaatsveilingen en bij antiquariaatsboekhandels. Daarnaast aanvaardt zij ook graag schenkingen. Maar niet zomaar alle schenkingen zijn welkom. Ze moeten immers beantwoorden aan de collectiedoelstellingen. Voor de erfgoedcollecties neemt de bibliotheek enkel schenkingen op als de documenten over Limburg handelen of geschreven zijn door Limburgse auteurs. En voor oude drukken – boeken ouder dan 1840 – kijkt zij ook naar de eigendomsmerken: behoorde het boek ooit tot een Limburgse bibliotheek? Een mooi voorbeeld is een recente schenking door de heer Richard Konings uit Heusden-Zolder.

EIGENDOMSMERKEN

Hij kocht in het begin van de jaren 1990 een klein dik boek gebonden in leder en met een tekst in het Latijn. Op de keerzijde van het achterschutblad staat het stempel van het ‘Kasteel van Weyer – Wachttoren’. Naar wie of wat deze stempel verwijst, weten we voorlopig nog niet. Was het boek eigendom van een bewoner van het kasteel van Wijer of maakte het deel uit van een bibliotheek die daar gevestigd was?

Maar nog boeiender dan dit gestempelde eigendomsmerk is het handgeschreven eigendomsmerk op de titelbladzijde: Mon[aste]rij S[anc]ti Trudonis staat er geschreven tussen de auteursnaam en de titel. Onder de titel staat er een toevoeging: F[rate]r Beda Vander Hucht 1698. Hieruit kunnen we afleiden dat het boek deel heeft uitgemaakt van de bibliotheek van de abdij van Sint-Truidenen dat het aan die bibliotheek geschonken of nagelaten is door monnik Beda Vander Hucht. 1698 is dan het jaar dat Beda Vander Hucht het boek ofwel gekocht heeft, ofwel geschonken aan de abdijbibliotheek.

Beda Vander Hucht was in 1662 in Sint-Truiden geboren als Trudo Vander Hucht. Hij trad in 1682 in de abdij van Sint-Truiden in en nam de kloosternaam Beda aan. Hij werd priester gewijd in 1687 en was korte tijd novicemeester en onderprior. Hij stierf in 1743. Uit de schenking van dit boekje blijkt dat hij belangstelling had voor poëzie.

POËZIEBUNDEL

Het boekje is het vierde deel van de verzamelde dichtwerken van Jakob Balde. De titel van deze vierdelige publicatie luidt voluit: Jacobi Balde Societate Iesv Poemata. Jakob Balde was een Duits dichter die leefde van 1604 tot 1668 en die in het Neolatijn schreef. Hij was een jezuïet die predikant en biechtvader was aan het hof van Filips Willem van de Palts, de vorst van Palts-Neuburg in Duitsland. In 1660 liet hij zijn verzamelde dichtwerken uitgeven in Keulen door uitgever en drukker Johann Busäus.

BIBLIOTHEEK VAN DE ABDIJ VAN SINT-TRUIDEN

Het boekje is een zeldzame getuige van de voormalige bibliotheek van de abdij van Sint-Truiden. Deze bibliotheek moet ongetwijfeld een rijke bibliotheek geweest zijn omdat de abdij één van de grootste van de Nederlanden geweest is. Maar ze is teloorgegaan nadat de monniken in 1794 naar Duitsland gevlucht waren voor de Franse revolutionairen. Zij hebben hun bibliotheek wellicht ondergebracht bij particulieren. De handschriften zijn minstens gedeeltelijk bewaard gebleven en bevinden zich nu in de universiteitsbibliotheek van Luik. De gedrukte werken zijn daarentegen verspreid geraakt of verloren gegaan. Slechts nu en dan duiken er nog boeken op die het eigendomsmerk van de abdij dragen. Door een lijst op te maken van die boeken kunnen we beetje bij beetje de inhoud van de bibliotheek opnieuw achterhalen.


Affiche van de fietsenfabriek Royal Nord uit Hasselt - 31 08 21

Onlangs heeft Bibliotheek Hasselt Limburg tijdens een antiquariaatsveiling een mooie affiche gekocht met reclame voor de fietsenfabriek Royal Nord uit Hasselt. Zij toont een sportief geklede vrouw die op een damesfiets zit. Het opschrift ‘Cycles Royal Nord’ maakt duidelijk welk het merk is van de fiets. De affiche is een kleurenlithografie die dateert van het begin van de jaren 1950. De naam van de maker van de affiche is weggeknipt in de rechtse benedenhoek, maar andere exemplaren leren ons dat ze gedrukt is bij de ‘Etablissements Jean De Vos’ uit Ukkel.

De voorgeschiedenis van de Hasseltse fietsenfabriek begint in 1921, wanneer Jean Hufkens in de Stationsstraat een eigen zaak opricht. Daar produceert en verkoopt hij eigen fietsen en fietsonderdelen. Wanneer enkele broers hem vervoegen is de feitelijke vereniging ‘Hufkens Frères’ geboren. In 1923 deponeert Jean bij de rechtbank van koophandel in Hasselt de merknaam Royal Nord. In 1929 bouwt hij samen met zijn broers aan de Luikersteenweg een eigen fabriek. Vanaf 1932 produceren zij ook bromfietsen, maar door de economische crisis van die jaren valt dit tegen. In 1935 wordt de feitelijke vereniging omgevormd tot een naamloze vennootschap, voortaan ‘S.A. Etablissements Hufkens Frères’ genoemd. Zij produceert jaarlijks 10.000 fietsen. In 1951 beginnen de broers opnieuw bromfietsen en moto’s te maken. Op het hoogtepunt leveren 325 arbeiders 400 fietsen en 30 bromfietsen per dag af. Maar in de jaren 1960 valt de verkoop van bromfietsen terug door de goedkopere concurrentie uit het Verre Oosten. In de jaren 1970 neemt ook de verkoop van fietsen zo sterk af dat de firma Hufkens haar activiteiten uiteindelijk stop moet zetten. Vanaf 1977 zet Louis Hufkens nog enkel een groothandel verder, maar die wordt in 1989 ontbonden.

De affiche is een kleurrijke getuige uit de tijd dat de maakindustrie in Hasselt nog in volle bloei was.


Eerste drukken van Paul van Ostaijen - 04 05 21

foto van Paul van Ostaijen

Wie was Paul van Ostaijen?

Paul van Ostaijen (1896-1928) was tijdens en na de Eerste Wereldoorlog één van de belangrijkste Vlaamse dichters. Hij was internationaal georiënteerd en beïnvloed door het dadaïsme en het expressionisme.

Hij schreef meerdere dichtbundels, waarvan Bezette Stad uit 1921 de meest vernieuwende was. Hierin beschrijft hij het Antwerpen van de oorlogsjaren: de aanval van de Duitsers, de bezetting, het weer opflakkeren van het nachtleven en de aftocht van het Duitse leger. De avant-gardistische inhoud van de bundel wordt mee bepaald door de opvallende typografie, die even modernistisch is.

in onze collectie: eerste druk Music-Hall

Music-Hall maakte deel uit van de bibliotheek die pastoor Jozef Dewit in 1948 aan onze bibliotheek schonk. In dit jeugdwerk uit 1916 verwoordt Paul van Ostaijen zijn indrukken tijdens zijn uitstappen in het Antwerpse nachtleven. Het exemplaar van de bibliotheek is nummer 193 van de slechts 200 in de handel gebrachte exemplaren. Het werd kort na de schenking in de uniforme bibliotheekband van die tijd gebonden, waarbij gelukkig de omslag nog bewaard is gebleven. Die bibliotheekband heeft een speciaal gedrukt ex libris gekregen.

in onze collectie: eerste druk Het Sienjaal

In 2020 heeft Bibliotheek Hasselt Limburg op een antiquariaatsveiling ook van Het Sienjaal de eerste druk kunnen kopen. Deze expressionistische bundel uit 1918 bevat oproepen, hevige beeldenreeksen en uitroepen. De dichter heeft een bijna goddelijke missie en zendt zijn ‘signaal’ uit naar de werkelijkheid. Het exemplaar dat de bibliotheek kocht is nummer 43 van eveneens slechts 200 in de handel gebrachte exemplaren. Een vorige eigenaar heeft de bundel laten inbinden in een rode kunstlederen band met goud gestempelde titel en auteursnaam. De omslag, versierd met een linoleumsnede van Floris Jespers, is spijtig genoeg niet mee ingebonden.

handschrift Bezette Stad = topstuk

Op zaterdag 20 februari 2021 maakte de Vlaamse Gemeenschap bekend dat ze het manuscript van de dichtbundel Bezette Stad van Paul van Ostaijen heeft aangekocht. Het belangrijkste handschrift van de moderne Nederlandse literatuur is hiermee in openbaar bezit gekomen. Het topstuk wordt bewaard in het Antwerpse Letterenhuis. lees er meer over

online expo Boem Paukeslag: Bezette Stad X5

In 2021 is het 100 jaar geleden dat de iconische, avant-gardistische bundel Bezette Stad van Paul van Ostaijen verscheen. En dat viert onze bibliotheek samen met Het Letterenhuis met een reizende multimediale installatie. Boem Paukeslag: Bezette Stad X5 spoort jongeren aan om na te denken over thema’s uit de dichtbundel die vandaag nog steeds relevant zijn, zoals stedelijkheid, oorlog, beeldvorming, taal en kunst.

bekijk de expo BOEM Paukeslag: Bezette Stad x5 online


Champignons - 15 04 2021

Tijdens een veiling eind vorig jaar kocht Bibliotheek Hasselt Limburg een nieuw, of in dit geval een oud, boek aan. Als erkende Vlaamse Erfgoedbibliotheek zijn wij op veilingen altijd op zoek naar bijzondere boeken. We zouden niet Bibliotheek Hasselt Limburg zijn als we dan ook niet op zoek gaan naar materialen die over een typisch Limburgs onderwerp gaan.

De champignonteelt is zo’n onderwerp want vooral in de streek van Riemst zijn de grotchampignons een streekproduct. Dus toen een belangrijke gids over eetbare champignons uit 1890 te koop stond deden we meteen een bod.  ‘Les champignons comestibles et les espèces vénéneuses avec lesquelles ils pourraient être confondus’ pronkt dus vanaf nu in onze erfgoedcollectie.

Het boek werd geschreven door Fritz Leuba, een apotheker die paddenstoelen niet enkel beschreef maar ook naschilderde. Zijn prachtige schilderingen werden omgezet in chromolithografieën en werden gedrukt in dit boek.

Rond het einde van de 19e eeuw begon de wetenschap de voedingswaarde en de geneeskundige waarde van paddenstoelen beter te kennen. Mede dankzij dit werk van Leuba verspreidde deze kennis zich ook bij het brede publiek. Dankzij de kleurrijke en waarheidsgetrouwe afbeeldingen kon iedereen nu makkelijk en veilig eetbare paddenstoelen identificeren.


Le canal Albert - 09 02 2021 

Het Albertkanaal werd met de hand gegraven tussen 1930 en 1939. Tijdens de viering van het 100-jarige bestaan van België gaf koning Albert I op 31 mei 1930 symbolisch de eerste spadesteek voor het kanaal dat zijn naam zou dragen. Naar aanleiding van de opening van het Albertkanaal op 30 juli 1939 waren er verschillende festiviteiten met bijhorende publicaties. Dit is een uitgave van het Brusselse reclamebureau Studio Simar-Stevens. Naast foto’s en teksten over de bouw van het kanaal, plaatsten de Belgische ondernemingen die eraan meewerkten ook reclame in deze publicatie. Resultaat: een aantrekkelijk boek met foto's die een goed beeld geven van de bouw van het kanaal.

Dit exemplaar is in bezit van Bibliotheek Hasselt Limburg collectie Limburgensia en online in te kijken.


Bibliotheek Hasselt Limburg
Martelarenlaan 17
3500 Hasselt

tel. 011 29 59 00
e-mail bibliotheek@hasselt.be
http://www.hasselt.be/bibliotheek


De openingsuren van de Bibliotheek Hasselt Limburg vind je terug via http://bibliotheek.hasselt.be/bhlopeningsuren

Catalogus Limburgensia
Catalogus Oude Drukken

Bibliotheek Hasselt Limburg is ook social